ÖĞRENCILER VE EĞITIME ERIŞIM EĞİTİM İZLEME RAPORU 2020 Okulöncesi eğitime erişen özel gereksinimli öğrenci sayısının az olmasının nedenleri arasında yoksulluğa ve erken tanılama yapılamamasına bağlı sorunlar ile okula kabul edilmeme71 karşımıza çıkıyor. Özellikle ilkokula (ve sonrasında diğer kademelere) erişimin desteklenmesi için okulöncesi eğitim ve erken tanının önemi ortaya konurken, okulöncesi okullulaşma oranının artırılmasına ve okullulaşmanın sürdürülebilmesine yönelik önlemler alınması gerektiği görülüyor. Bütünleşik ve sürdürülebilir politikaların hayata geçirilebilmesi için çalışmaların MEB, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (AÇSHB) ve Sağlık Bakanlığı işbirliğinde yürütülmesi ayrıca önem taşıyor. Özel eğitim hizmetlerinden yararlanan öğrencilere ilişkin MEB istatistiklerine bakıldığında ortaöğretim kademesine kadar bir artış olduğu, ancak ortaöğretime geçişle birlikte ��ğrenci sayısının azaldığı dikkat çekiyor. Özel eğitim hizmetlerinden yararlanan öğrenci sayısının kademe yükseldikçe azalması, geçtiğimiz yıllarda da karşımıza çıkan bir olgu. Bu durum, özel gereksinimli öğrencilerin eğitimlerini sürdürebilmesi ve eğitim süreçlerinin dışında kalmaması için özel önlemlere ihtiyaç duyulduğuna işaret ediyor. Özellikle ortaöğretim ve yükseköğretime erişimin sağlanması yoluyla engelli bireylerin bağımsız yaşam becerilerinin desteklenmesi ve toplumsal hayattaki haklarından engeli olmayan bireyler gibi yararlanabilmeleri için çeşitli bakanlıkların koordinasyonunda çalışmalar yürütülmesine ve politikalar geliştirilmesine ihtiyaç duyuluyor. Kademe yükseldikçe azalan öğrenci sayısına ek olarak eğitime erişen özel gereksinimli öğrencilerin cinsiyete göre dağılımı da ayrıca dikkat çekiyor. Örneğin, ortaokul kademesinde eğitime erişen toplam özel gereksinimli öğrenci sayısının %62,8’ini oğlan çocuklar, %37,2’sini ise kız çocuklar oluşturuyor. Oğlan çocukların eğitime erişiminin kız çocuklarından fazla olması, özel gereksinimli çocuklara yönelik özel önlemlerin kız çocukların eğitimini sürdürebilmesini de kapsayacak şekilde planlanması gerektiğini gösteriyor. Özel gereksinimli çocukların tarama ve tanı çalışmalarının takip edilmesi ve iyileştirilmesi amacıyla Ocak 2020’de Sağlık Bakanlığı bünyesinde Otizm, Zihinsel Özel Gereksinimler ve Nadir Hastalıklar Daire Başkanlığı kuruldu. Daire Başkanlığı tarafından aynı zamanda nadir hastalıklara ilişkin sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesine yönelik faaliyet yürütüleceği ve ulusal kayıt sistemi oluşturularak düzenli veri tutulacağı belirtiliyor.72 Daire Başkanlığının kurulması özel gereksinimli nüfusa ilişkin veri eksikliğinin sağlık hizmetleri bağlamında giderilmesi adına önemli bir gelişmedir. Uzaktan eğitim süreciyle birlikte özel gereksinimli öğrencilerin eğitime erişiminde çeşitli zorluklarla karşılaşıldı. Örneğin, eğitim içeriklerinin EBA ve TRT EBA TV aracılığıyla yayımlanması ve erişilebilir içeriklerin eksikliği özellikle görme, işitme ve zihinsel engelli çocukların bu süreçte eğitime erişimini zorlaştırdı. Farklı engelli gruplarının deneyimlerini ve karşılaştığı zorlukları ortaya koymak üzere Engelli Çocuk Hakları Ağı 71 Aktaş Salman, 11 Kasım 2020. 72 Anadolu Ajansı, 18 Ocak 2020. 35