ÖĞRENCILER VE EĞITIME ERIŞIM EĞİTİM İZLEME RAPORU 2020 TABLO 2: DOĞUM YILLARINA GÖRE NET OKULLULAŞMA ORANLARI 2018-19 2019-20 Yaş Net okullulaşma oranı (%) Yaş Net okullulaşma oranı (%) 2016 2 - 3 13,3 2015 3 12,4 4 33,4 2014 4 38,1 5 75,1 2013 5 75,2 6 94,8 2012 6 95,9 7 99,0 2011 7 99,1 8 99,1 2010 8 99,1 9 99,0 2009 9 99,1 10 98,9 2008 10 98,9 11 98,5 2007 11 98,6 12 98,7 2006 12 98,6 13 98,5 2005 13 98,4 14 95,7 2004 14 95,4 15 92,3 2003 15 91,4 16 87,3 2002 16 86,3 17 81,3 2001 17 80,3 18 - Kaynak: MEB, 2019b; MEB, 2020b. Eğitimden erken ayrılmanın sebepleri değerlendirilirken iki kuramsal yaklaşımdan yararlanılabilir. Bu yaklaşımların ilki, öğrencinin çeşitli sebeplerle okul dışına “itilmesine”, ikincisi ise öğrencinin okul dışına “çekilmesine” odaklanıyor. “Okul dışına itilme” nedenleri okulun içinde ararken “okul dışına çekilme” dışsal etmenlerin etkilerine yoğunlaşır. Okul dışına itilme yaklaşımında “çeşitli sebeplerle okul yönetimi ve öğretmenler tarafından dışlanma ve göz ardı edilme durumu”nun öğrencilerin başarısına ve özyeterlik algısına etkisi incelenir. Okul dışına çekilme yaklaşımında ise “aile yapısının, öğrencinin yaşadığı mekanın, ekonomik durumun, dinsel ve kültürel kurumların” etkisi değerlendirilir.61 Eğitimden erken ayrılma sorununu hedefleyen eğitim politikaları ve uygulamalarının her iki yaklaşımı bütünleşik bir biçimde göz önünde bulundurulması çalışmaların etkililiğini artırabilir. Nitelikli okulöncesi eğitim olanakları, ilkokuldan ortaokula ve ortaokuldan ortaöğretime geçişlerde iyi yapılandırılmış geçiş süreçleri, ortaöğretimde programlar arası geçiş olanakları ve okul özerkliği de eğitimden erken ayrılmayı engelleyen veya azaltan etkenler arasında yer alıyor. Eğitim sistemlerinin öğrencilerin gereksinimlerini merkeze alacak biçimde tasarlanması ve onları yaşama daha iyi hazırlayacak nitelikte olması gereksinimi devam ediyor. 61 ERG, 2018. 31