30 EĞİTİM REFORMU GIRIŞIMI ◼◼ Sadece birinci dönemde yapılan devamsızlıklar dikkate alınacaktır. ◼◼ Doğrudan sınıfını geçemeyen öğrenciler baraj ders ayrımı olmaksızın sorumlu olarak bir üst sınıfa geçeceklerdir. ◼◼ Tüm derslerden başarılı olan öğrenciler ile başarısız dersi/dersleri olanlardan, yılsonu başarı puanı en az 50 olan öğrenciler sınıfını doğrudan geçeceklerdir. Alt sınıflar da dâhil başarısız ders sayısı toplamına bakılmaksızın doğrudan sınıfını geçemeyen öğrenciler ise sorumlu olarak bir üst sınıfa geçeceklerdir.57 Okuldan uzakta olunan süre uzadıkça özellikle risk altındaki çocukların sınıf tekrarı ve okula dönüş oranlarında azalma ihtimali artıyor.58 “Uzaktan eğitimde yaşanan eşitsizliğin çocukların eğitimlerini etkilediğinin bir diğer göstergesi olarak, yapılan görüşmelerde pandemi öncesinde okula devam eden çocuklara ya da ebeveynlerine yeni dönemde okula devam edip etmeyecekleri sorulduğunda %11’i devam edemeyeceğini söylüyor.”59 Millî Eğitim Bakanlığının 23 Mart’tan bu yana sürdürülen uzaktan eğitim sürecinde yürüttüğü çalışmalara karşın içinde bulunduğu koşullar nedeniyle uzaktan eğitime erişemeyen ve uzaktan eğitim araçlarını etkin kullanamayan öğrencilerin varlığı devam ediyor. Uzun süren ve uzun süreceği öngörülen uzaktan eğitim sürecinde okula uyum sorunlarının ve devamsızlığın önlenmesine yönelik çalışmaların sonuçlarının paylaşılması izleme çalışmaları, şeffaflık ve eğitim hakkının güvence altında olması bakımından önemlidir. EĞITIMDEN ERKEN AYRILMA Eğitime erişim düzeyinin önemli göstergelerinden biri eğitimden erken ayrılma oranıdır. Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, 2020 itibarıyla eğitimden erken ayrılma oranının %10’un altında olması hedefi bulunuyor. Eğitimden, zorunlu eğitim kapsamına giren 12 yıldan önce ayrılmış olan 18-24 yaşındaki bireylerin oranında 2007’den bu yana görülen azalma eğilimi devam etti. Türkiye için 2018 yılında %31,2 olan oran 2019 yılında %28,9 olarak kaydedildi. AB ülkelerinde ise bu oran %10,9 oldu. Türkiye’de eğitimden erken ayrılma oranı erkekler için 2018’de %30,6, 2019’da %29,0; kadınlar içinse 2018’de %31,8, 2019’da %28,8’dir.60 Eğitimden erken ayrılma oranındaki genel düşüşe rağmen, doğum yılı temelinde çocukların önceki yıla göre net okullulaşma oranındaki değişimi gösteren Tablo 2’de, ortaöğretime geçişte ve ortaöğretim süresince artan oranda eğitimin dışına çıkıldığı görülebilir. 2005 doğumlu çocuklar 13 yaşındayken (2018-19’da) net okullulaşma oranları %98,4’ken, aynı çocuklar 14 yaşına geldiklerinde (2019-20’de) okullulaşma oranları %95,7’ye düşüyor. 2004 doğumlu çocuklar 14 yaşındayken (2018-19’da) net okullulaşma oranları %95,4’ken, aynı çocuklar 15 yaşına geldiklerinde (2019-20’de) okullulaşma oranları %92,3’e düşüyor. Farkın en yüksek olduğu yaş ise 16 olarak görülüyor. 2002 doğumlu çocuklar 16 yaşındayken (2018-19’da) net okullulaşma oranları %86,3’ken, aynı çocuklar 17 yaşına geldiklerinde (2019-20’de) okullulaşma oranları %81,3’e düşüyor. 57 MEB ÖGM, t.y. 58 UNESCO, t.y. 59 Derin Yoksulluk Ağı, 2020, s.41. 60 Eurostat, 2020.