CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU 6.8. YABANCI MAHPUSLAR 6.8.1. Tanım Türkiye hapishanelerinde bulunan ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan her tutuklu ve hükümlü, yabancı uyruklu mahpus kategorisi altındadır. Yabancı uyruklu mahpuslar farklı statüleri ifade eden göçmen, sığınmacı, mülteci, vatansız; uluslararası koruma belgesi olan veya olmayan kişilerdir. Türkiye Cumhuriyeti yasa ve kanunlarına, kanunlardaki yabancılara özgü maddelere ve imzalanmış uluslararası sözleşmelere, ülkeler arası imzalanmış ikili protokollere tâbidirler. Yabancı bir dilde gerçekleşen yargılama ve hapsedilme süreçleri, yabancı bir ülkede hapsedilmiş olmak, aileden uzak kalmak ve aileyle iletişimde olamamak dolayısıyla maddi gelire ulaşamamak yabancı mahpusları hapishanedeki en kırılgan gruplardan biri kılar. 6.8.2. Genel Durum 2 Kasım 2021 tarihli son TÜİK istatistiğine göre, 31 Aralık 2020 tarihi itibariyle Türkiye hapishanelerinde 10.209 yabancı uyruklu mahpus bulunuyor.134 Bu rakam hapishane nüfusunun %3,8’ine tekabül etmekte. 2019 yılı istatistiklerinde bu rakam %3,4 oranla 10.002’ydi.135 TÜİK’in açıkladığı bir diğer veri de 2020 yılında hapishaneye giren ve hapishaneden çıkan yabancı uyruklu kişilerin sayıları oldu. Buna göre 2020 yılında 2791’i erkek, 257’si kadın olmak üzere toplam 3048 kişi hapishaneye girdi; 2332’si erkek, 219’u kadın olmak üzere toplam 2551 yabancı uyruklu kişi hapishaneden tahliye oldu. Resmi makamlarca 2020 yılı için paylaşılan istatistikte yabancı uyruklu mahpusların uyruk dağılımına dair veri paylaşılmamış, 2021 yılına dair ise henüz herhangi bir istatistik açıklanmamıştır. Yabancı mahpuslara dair CİSST tarafından yapılan bilgi edinme başvuruları bu yıl da cevapsız kalmıştır.136 Adalet Bakanlığı tarafından 30 Nisan 2021 tarihinde açıklanan “İnsan Hakları Eylem Planı”nın ilk 3 ayında “hükümlü ve tutuklulara kendi dini bayramlarında açık görüş ve görüntülü görüşme gibi ilave imkânlar sağlanması”, “hükümlülerin cezalarının mümkün olduğu ölçüde ailelerinin kolaylıkla ulaşabileceği yerlerde infaz edilmesi ve bu suretle aile bağlarını sürdürmelerinin sağlanması” amaçlanıyordu. 6 aylık planda ise “yabancılara yönelik hazırlanan şüpheli, sanık ve mağdur hakları formlarının yaygın dillere tercüme edilmesinin” amaçlandığı açıklanmıştı. Diğer maddelere dair mahpuslar tarafından bize iletilen veri bulunmamakla beraber, yabancı mahpusların aileleriyle görüşebilmek için yaptıkları sınıra veya havalimanına yakın kuruma sevk başvuruları İnsan Hakları Eylem Planına aykırı olarak 2021 yılında da düzenli olarak reddedilmiştir. İnsan Hakları Eylem Planı’ndaki kütüphanelerin geliştirilmesi amacıyla ilgili olarak, planın hangi kütüphanelerde uygulandığına ve yabancı dildeki yayınları artırma girişimlerine dair yaptığımız bilgi edinme başvurusuna verilen “çalışmaların sürdürüldüğü” şeklindeki cevap bize bir bilgi sağlamamıştır. Aynı eylem planındaki “hükümlü ve tutukluların açık görüş sürelerinin uzatılması”nın sağlanması amacıyla ilgili olarak, aileleriyle çok nadir görüşebilen yabancı uyruklu mahpuslar için özel bir süre düşünülüp düşünülmediğine dair yaptığımız başvuru da cevaplanmamıştır. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ceza-Infaz-Kurumu-Istatistikleri-2020-37202 Erişim Tarihi: 28.02.2022 https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ceza-Infaz-Kurumu-Istatistikleri-2019-33625 Erişim Tarihi: 28.02.2022 136 Yabancı mahpusların yoğun olarak barındığı Maltepe Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda COVID-19 olan mahpuslara dair istatistiki veri hakkında yaptığımız bilgi edinme başvurusu 25269 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 25.maddesine, “kamuoyunu ilgilendirmeyen kurum içi uygulama”ya dayanılarak cevaplanmamıştır. 134 135 84