“ortalama” bir sapma düzeyi sergileyeceğini ifade etmektedir. Sosyal sistemlerde
sapmaya, uyumu sağlayan güçlerin yol açtığını belirten Durkheim, uyum ve
sapmayı anlamak için “gruba bağlılık derecesi” ve “değer ve normatif düzenlemenin
derecesi” olmak üzere iki değişkenden bahsetmektedir. Bir sistem daha ılımlı
düzenlemelere
yapıp
bağlılık
biçimleri
sergiledikçe
bireylerin
sistemle
bütünleşmesi artacak ve patolojik sapma oranları düşecektir (Turner, Beeghley ve
Powers, 2010, s. 373-374). Durkheim, intiharı bencil (egoist), altruist (elcil), anomik
(kuralsızlık) ve fatalist (kaderci) intihar şeklinde kategorize etmektedir (1995, s.
296-297) ve egoist intihar gibi bazı intihar türleri suç oranlarını artırmaktadır.
Önemli yapısal işlevselci kuramcılardan biri olan Talcott Parsons’un öğrencisi
Robert Merton (Ritzer, 2011, s. 236) ise Durkheim’in çalışmalarına katkıda
bulunmuş ve kişilerin suça yönelmesini ekonomik krizle ilişkilendirmiştir. Merton’a
göre ekonomik buhranların yaşandığı dönemlerde toplumlar, toplumsal araç ve
imkânlar dâhilinde belirledikleri kültürel hedeflere ulaşamadıkları için suça
yönelmektedir. Çünkü toplumda önemli bir fonksiyona sahip olan kapitalin
(paranın) yokluğu, toplumsal bütünlüğü sağlamak için konulan normlara bu
dönemlerde uyumu zorlaştırmaktadır (Tolan, 1981, s. 69).
Merton, sapmanın kaynağını kültür ve toplumsal yapı olarak görmektedir. Merton,
toplumdaki bireylerin ortak değerlere sahip olduğunu fakat her kişinin toplumda
farklı bir pozisyona sahip olduğunu, aynı fırsatı kullanamadıkları için ortak
değerlerin ise farklı algılandığını vurgulamaktadır. Bu farklı algılamalar, sapmayı
açığa çıkarmaktadır. Diğer bir ifadeyle kurumlar ve normlar, bireylerin
davranışlarını ve eylemlerini şekillendirmekte, bir yanda kişinin hedef ve amaçları,
diğer yanda ise eyleme yön veren norm ve değerler arasında bir çatışma
yaşanmaktadır (Haralambos ve Halborn, 1991, s. 587).
Merton’a göre Amerikan toplumu içerisinde öne çıkan değerler ve bu değerlere
ulaşabilmek için kullanılan araçların sınırlı olması da gerilime neden olmaktadır ve
bu gerilime karşı olası tepkiler beşe ayrılmaktadır (Oktik, 2013, s. 13). Diğer bir
ifadeyle bireyler, beş farklı kişisel uyum modeli çerçevesinde hareket ettiklerinden
sapma, herkeste aynı şekilde cereyan etmemektedir. Merton’un gerilime karşı beş
uyum şekli şunlardır (Artuk ve Alşahin, 2017, s. 194-195).
76
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle