“Birleşmiş Milletler Çocuk Ceza Adaleti Sistemi Hakkındaki Standart
Minimum Kurallar [Pekin (Beijing) Kuralları]”6
“Özgürlüğünden Yoksun Bırakılmış Çocukların Korunmasına İlişkin
Birleşmiş Milletler Kuralları (Havana Kuralları)”7
Türkiye, Çocuk Hakları Komitesi tarafından denetlenen Çocuk Haklarına Dair
Sözleşme’nin sırasıyla çocukların ulusal ve uluslararası kaynaklardan bilgi ve belge
edinmesi, çocuk eğitimi ve azınlıkların kendi kültürlerinden yararlanması ve kendi
dinine inanarak dilini kullanmasıyla ilgili 17., 29., ve 30. maddelerine çekince
koymuştur (İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2019).
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesine İlişkin Sözleşme’de “kız öğrencilerin
okuldan ayrılma oranlarının düşürülmesi ve okuldan erken ayrılan kız çocukları ve
kadınlar için eğitim programları düzenlenmesi” (m. 10/f) ve çocukların çıkarlarının
ön planda tutulması (m. 16/d-f) gibi çocuğun yüksek yararını koruyan ve okullaşma
oranını artırmaya yönelik maddeler yer almaktadır.
Pekin Kuralları (1985), suça sürüklenen çocuklara yönelik temel görüşlere yer
vermekte, kuralların uygulama alanı ve kapsamı hakkında bilgi vermekte ve çocuk
haklarına değinerek çocuk adalet sisteminin amaçlarına vurgu yapmaktadır. Suça
sürüklenen çocuklarda incelemenin ve kovuşturmanın nasıl olması gerektiği,
yargılama ile hükmün açıklanma süreci ve sosyal araştırma raporunun önemine
değinilmektedir. Havana Kuralları (1990) ise çocukların özgürlüklerinden yoksun
bırakıldıkları kurumları, çocukların tutulu kaldıkları her kurumu ve gözaltına alınan
ya da tutuklanan tüm çocukları kapsamaktadır.
5 Mayıs 1949 yılında Strazburg merkezli kurulan Avrupa Konseyi (AK)’nin kurucu
üyelerinden biri Türkiye’dir. Toplam 47 üyeye sahip AK’nin amacı, insan hakları
ile çoğulcu demokrasi ilkelerini korumak ve güçlendirmek, yabancı düşmanlığı,
ötekileştirilme, çevresel sorunlar, uyuşturucu madde kullanımı, çocuk ticareti ya da
6 Kabul Tarihi: 29 Kasım 1985. 40/33 sayılı kararıyla kabul edilmiştir.
(https://humanrightscenter.bilgi.edu.tr/media/uploads/2015/08/01/CocukAdaletininYoneti
mineDairAsgariStandartlar.pdf Erişim Tarihi: 06.11.2019).
7 Kabul Tarihi: 14 Aralık 1990. 45/113 sayılı kararla kabul edilmiştir.
(https://humanrightscenter.bilgi.edu.tr/media/uploads/2015/08/01/OzgurlugundenYoksun
BirakilmisCocuklarinKorunmasi.pdf Erişim Tarihi: 06.11.2019).
24